APULIA (Puglia)
Szukając atrakcyjnego miejsca ze zróżnicowanymi atrakcjami i z dala od tłumu trafiliśmy na Apulię. Przeznaczyliśmy sobie na nią tylko tydzień, ale zdecydowanie zasługuje na dużo więcej czasu! Widoki są cudne - błękitne morze spotyka się z białymi klifami, gaje oliwne ciągną się po horyzont, a urokliwe miasteczka skrywają bogatą historię. Znajdują się tu zarówno bajkowe domki trulli w Alberobello, barokowe perełki Lecce, jak i rajskie plaże Gargano. Ten malowniczy region, położony na „obcasie” włoskiego buta, zachwyca nie tylko krajobrazami, ale i kuchnią, w której królują świeże owoce morza, domowa pasta i lokalne wina.
Apulia to jeden z najstarszych regionów Włoch. Dzięki swojemu położeniu nad Adriatykiem i Morzem Jońskim była kluczowym punktem wymiany handlowej oraz kulturalnej – od starożytnych Greków i Rzymian po Normanów, Hiszpanów i Arabów. Przez dekady Apulia była jednym z uboższych regionów Włoch, zmagającym się z emigracją mieszkańców na północ i zagranicę. Jednak w ostatnich latach region przeżywa prawdziwy renesans – turystyka, produkcja oliwy i win, a także rozwój nowoczesnej infrastruktury sprawiają, że region staje się coraz bardziej popularny.
trani
Położone
nad błękitnymi wodami Adriatyku Trani to jedno z najbardziej malowniczych miast
Apulii. Choć nie jest tak popularne jak Bari czy Lecce, to właśnie tutaj można
poczuć autentyczny, spokojny rytm południowych Włoch. Najbardziej
charakterystycznym punktem Trani jest majestatyczna Cattedrale di San Nicola
Pellegrino, uznawana za jedną z najpiękniejszych romańskich katedr w całych
Włoszech. Wzniesiona z jasnego wapienia, zachwyca swoją surową elegancją i
położeniem – tuż nad morzem, co sprawia, że wygląda jak unosząca się nad wodą.
Warto zwrócić uwagę na bogato zdobione portale oraz tajemniczą kryptę, w której
spoczywa patron miasta – św. Mikołaj Pielgrzym.
Kilka kroków od katedry znajduje się potężny Castello Svevo, wzniesiony w XIII wieku przez cesarza Fryderyka II Hohenstaufa. Zamek, otoczony fosą i solidnymi murami, pełnił funkcję twierdzy oraz więzienia. Dziś można zwiedzać jego wnętrza i podziwiać widok na Adriatyk z jego kamiennych murów. Kiedyś miasto było ważnym centrum żydowskim. Do dziś zachowała się synagoga Scolanova, jedna z najstarszych we Włoszech. Wąskie uliczki dawnej dzielnicy żydowskiej kryją niezwykłe historie i pokazują różnorodność kulturową, jaka istniała tu przez
wieki.
Trani od wieków żyje w rytmie morza – lokalni rybacy każdego ranka wypływają w morze, by dostarczyć do restauracji świeże ryby i owoce morza. Spacerując po porcie, można zobaczyć kolorowe łodzie i sprzedawców oferujących dorodne ośmiornice, krewetki oraz mieczniki – wszystko wyłowione tego samego dnia. Nic więc dziwnego, że kuchnia Trani opiera się na prostych, ale wyjątkowo smacznych składnikach. Koniecznie trzeba spróbować "riso, patate e cozze" – zapiekanki z ryżu, ziemniaków i małży, oraz frittura di paranza, czyli chrupiących, smażonych małych rybek podawanych z cytryną. Miłośnicy makaronu pokochają orecchiette alle cime di rapa, lokalny specjał z małymi kluseczkami i duszonymi liśćmi rzepy. Do tego kieliszek złocistego Moscato di Trani, a kolacja nad Adriatykiem staje się prawdziwą ucztą dla zmysłów!
monte san angelo
W sercu półwyspu Gargano, na szczycie wapiennego wzgórza, skrywa się jedno z najważniejszych i najstarszych miejsc pielgrzymkowych w Europie – Monte Sant’Angelo. Według legendy w V wieku pasterz poszukujący zagubionego byka odkrył w skale tajemniczą grotę. Gdy próbował strzelić do zwierzęcia, jego strzała zawróciła i ugodziła strzelca. Przerażeni mieszkańcy zwrócili się o pomoc do biskupa, który miał wizję samego św. Michała Archanioła. Anioł oznajmił, że grota jest miejscem świętym i nie potrzebuje żadnej ludzkiej konsekracji – stała się jednym z niewielu kościołów na świecie poświęconych bezpośrednio przez niebo. W kolejnych wiekach święta grota stała się miejscem pielgrzymek papieży, cesarzy i krzyżowców wyruszających do Ziemi Świętej. Wierzyli oni, że błogosławieństwo Archanioła zapewni im ochronę w bitwach. Po dziś dzień ludzie odwiedzają sanktuarium, wierząc w jego uzdrawiającą moc i mistyczne znaczenie. Wchodząc do Sanktuarium św. Michała, nie znajdziesz tradycyjnej bazyliki – zamiast tego zejdziesz po kamiennych schodach w głąb ziemi, do naturalnej groty, która sama w sobie przypomina miejsce z innego świata. Chłód, cicha modlitwa pielgrzymów i światło świec odbijające się od wilgotnych ścian tworzą mistyczną atmosferę.
Monte Sant’Angelo nie kończy się na sanktuarium – całe miasteczko ma w sobie coś mistycznego. Wąskie, bielone uliczki, wijące się wśród starych domów, prowadzą do imponującego zamku Normanów, zbudowanego, by chronić miasto i pielgrzymów. To właśnie tu według legend duchy dawnych rycerzy nadal czuwają nad tym świętym miejscem. Wędrując po Monte Sant’Angelo, można odnieść wrażenie, że czas się tu zatrzymał, a powietrze wypełnione jest starożytnymi historiami. Miejscowi opowiadają, że w cichych nocach, gdy mgła spowija wzgórza, słychać szept Archanioła wśród skał i dzwony bijące same z siebie.
baia delle zagare
Baia delle Zagare słynie z niezwykłych formacji skalnych – dwóch imponujących wapiennych łuków wyrastających z morza, które stały się symbolem tego miejsca. Białe skały kontrastują z lazurową wodą, tworząc widok, który zapiera dech w piersiach. Z klifu nad zatoką roztacza się panorama, którą wielu uznaje za jedną z najpiękniejszych w całych Włoszech.
Plaża Baia delle Zagare jest chroniona i trudno dostępna – można się na nią dostać wyłącznie łodzią lub przez prywatne przejście należące do jednego z dwóch hoteli usytuowanych nad samą plażą. Miejsce jest niezwykle spokojne i niezatłoczone, a woda krystalicznie czysta.
Zatoka znajduje się na terenie Parku Narodowego Gargano, który słynie z dziewiczej przyrody i dzikich krajobrazów. W okolicy można odkrywać ukryte plaże, wędrować po klifach i cieszyć się widokami na niekończący się błękit morza. Sama podróż w to miejsce jest już bardzo malownicza.
VIESTE
Vieste położone jest na skalistym cyplu w Parku Narodowym Gargano, na północnym skraju regionu. Słynie z białych domów, wąskich uliczek i spektakularnych widoków na Adriatyk. Podróż do Vieste to sama w sobie niezwykła przygoda. Droga do niego prowadzi wzdłuż klifowego wybrzeża Gargano, przez jedne z najbardziej widowiskowych tras we Włoszech. Trasa wije się wśród gajów oliwnych, lasów piniowych i spektakularnych punktów widokowych.
Vieste zachwyca swoim historycznym centrum, pełnym urokliwych zaułków i tradycyjnych domów z kamienia. Spacerując po Starym Mieście, warto odwiedzić Katedrę Santa Maria Assunta, XII-wieczną świątynię z romańską dzwonnicą, oraz Zamek Svevo, zbudowany przez Fryderyka II, z którego roztacza się piękna panorama miasta i wybrzeża. Według legendy Vieste założył biblijny Noe, po opuszczeniu arki. Miasto otrzymało nazwę po jego żonie, Veste, wraz z którą żyli tu do końca swych dni.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów Vieste jest Pizzomunno, ogromny, 25-metrowy monolit wapienny stojący na plaży Spiaggia del Castello. Związana jest z nim lokalna legenda o rybaku Pizzomunno i jego ukochanej Cristaldzie, którą porwały syreny, zamieniając młodzieńca w skałę. Vieste słynie z jednych z najpiękniejszych plaż w Gargano. Spiaggia del Castello z Pizzomunno to jedna z najbardziej znanych, ale warto też odwiedzić bardziej dzikie zakątki, takie jak Baia di San Felice czy Baia di Vignanotica, otoczone majestatycznymi białymi klifami.
Pływanie łodzią po okolicznych jaskiniach to jedna z największych atrakcji Vieste. Warto wybrać się na rejs i podziwiać formacje skalne, ukryte groty oraz turkusową wodę. Niektóre z najpiękniejszych jaskiń to Grotta Campana, Grotta dei Due Occhi oraz Grotta Smeralda, znana z intensywnego szmaragdowego koloru wody.
castel del monte
Pośród wzgórz Apulii, w samotnej i niemal mistycznej scenerii, wznosi się Castel del Monte – jedna z najbardziej zagadkowych budowli średniowiecznej Europy. Ta niezwykła forteca, zbudowana przez cesarza Fryderyka II Hohenstaufa w XIII wieku, skrywa liczne tajemnice, które do dziś fascynują historyków, architektów i miłośników legend. Najbardziej intrygującą cechą zamku jest jego geometryczna precyzja. Budowla ma plan ośmiokąta, a wokół centralnego dziedzińca rozmieszczono osiem identycznych wież, również ośmiokątnych. Liczba osiem powtarza się w całej konstrukcji, co wzbudza liczne spekulacje. Nie jest to typowy zamek obronny – brak tu fosy, mostu zwodzonego czy pomieszczeń gospodarczych. Jego przeznaczenie do dziś pozostaje tajemnicą.
Niektórzy badacze wiążą Castel del Monte z zakonem templariuszy, którzy mieli dostęp do tajemnej wiedzy i konstruowali budowle pełne ukrytej symboliki. Fryderyk II, znany jako „Stupor Mundi” (Zdumienie Świata), był erudytą i pasjonatem nauki, a także miał bliskie kontakty z templariuszami. Inna teoria głosi, że zamek był gigantycznym kalendarzem słonecznym do badań astronomicznych. Zamek zdaje się
być precyzyjnie ustawiony względem ruchu słońca i gwiazd. W przesilenie zimowe promienie słońca wpadają do wnętrza przez konkretne okna, tworząc fascynujące efekty świetlne. Jak każda zagadkowa budowla, również Castel del Monte doczekało się legend o Świętym Graalu. Niektórzy twierdzą, że właśnie tutaj przechowywano tę tajemniczą relikwię, a sam kształt zamku symbolizuje drogę do duchowego oświecenia. Powstała nawet teoria, że budowla powstała w miejscu wylądowania UFO.
Bez względu na spekulacje, jedno jest pewne – Castel del Monte to dzieło wyprzedzające swoją epokę. Fryderyk II był władcą niezwykle nowatorskim, fascynującym się matematyką, filozofią, astronomią i alchemią. Jego zamek pozostaje jedną z największych zagadek średniowiecza, wpisaną na listę UNESCO za wzorcowość, doskonałą harmonię kształtu i połączenie różnorodnych stylów architektury i symboli epoki.
matera
Matera to miejsce, którego nie można przegapić. Nie tyle ogląda się tu zabytki, co chłonie atmosferę samego miejsca. Stare miasto wygląda jakby zatrzymało się w czasie. Setki kamiennych domów, wykutych bezpośrednio w wapiennych klifach, tworzą niesamowity labirynt jaskiń, schodów i wąskich uliczek. Aby w pełni docenić nastrój miasta, najlepiej przyjechać tu na kilka dni i spędzić czas na snuciu się po zakamarkach. W środku dnia Materę nawiedzają tłumy turystów, ale rano lub wieczorem jest bardziej nastrojowo. Restauracje i kawiarnie, podobnie jak hotele, zlokalizowane są w kamiennych jaskiniach, więc tak naprawdę zwiedzanie trwa cały czas. Matera to jedna z dwóch najstarszych, nieprzerwanie zamieszkanych osad ludzkich. Dłuższą historię ma tylko Petra w Jordanii.
Matera słynie z ponad 150 kościołów skalnych, z których wiele zdobią wspaniałe freski. Warto odwiedzić Santa Maria de Idris, wznoszący się na wzgórzu z niesamowitym widokiem na miasto, oraz San Pietro Barisano, gdzie podziemia kryją dawnąkryptę. Z punktu widokowego Belvedere di Murgia Timone rozciąga się jeden z najpiękniejszych widoków – w świetle zachodzącego słońca kamienne domy Matery mienią się złotymi i różowymi barwami. Ciekawym miejscem jest Palombaro Lungo – ogromna, wykuta w skale cysterna na wodę, która wygląda niczym podziemna katedra. Pod miastem znajduje się też sieć tuneli i ukrytych przejść, które przez wieki służyły mieszkańcom jako schronienia.
Nie bez powodu Matera nazywana jest "biblijną scenerią" – jej surowe,
skalne krajobrazy do złudzenia przypominają starożytne miasta Bliskiego
Wschodu. Nic więc dziwnego, że kręcono tu liczne filmy historyczne i religijne, w tym „Pasję” Mela Gibsona czy „No Time to Die”, gdzie James Bond odwiedza Materę w widowiskowej scenie pościgu.
Choć dziś Matera zachwyca swoją niezwykłą urodą i przyciąga turystów z całego świata, jeszcze kilkadziesiąt lat temu było to jedno z najbiedniejszych miast we Włoszech. Przez wieki mieszkańcy żyli w jaskiniach wykutych w skale, często w dramatycznych warunkach, bez dostępu do bieżącej wody i elektryczności. Po II wojnie światowej Matera była symbolem skrajnej biedy, a włoski rząd uznał ją za „narodową hańbę”. W latach 50. podjęto decyzję o przymusowym przesiedleniu mieszkańców do nowo wybudowanych osiedli, a dawne domy w skale zostały opuszczone. Przez dekady Matera była miastem widmem – zamkniętym, zaniedbanym i niemal zapomnianym. Dopiero w latach 80. zaczęto dostrzegać wyjątkową wartość historyczną tego miejsca. Stopniowo rozpoczęto renowacje, a w 1993 roku Matera została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dzięki inwestycjom i turystyce to, co kiedyś było synonimem biedy, stało się jednym z najbardziej niezwykłych miejsc we Włoszech. Dziś dawni mieszkańcy wracają tu jako właściciele butikowych hoteli i restauracji, oferując gościom niezapomniany pobyt w dawnych jaskiniach, które teraz zachwycają luksusem.
grotta della poesia
Na wybrzeżu Apulii, w pobliżu miejscowości Roca Vecchia, znajduje się jedna z najbardziej polecanych atrakcji regionu Grotta della Poesia (Jaskinia Poezji). Pojechaliśmy do niej, gdyż została zaliczona do grupy 10 najładniejszych naturalnych kąpielisk na świecie. W rzeczywistości jest to zapadlisko krasowe, czyli jaskinia, której sklepienie zawaliło się na przestrzeni tysięcy lat, odsłaniając podziemny zbiornik wodny. Woda morska, przenikająca przez wapienne skały, stopniowo poszerzała wnętrze jaskini, aż powstał naturalny basen o idealnym, owalnym kształcie. Dawniej było to popularne miejsce skoków do wody z wysokich skał, ale w ostatnich latach, ze względu na ochronę naturalnego środowiska i bezpieczeństwo turystów, kąpiele zostały zakazane. Obecnie można podziwiać to miejsce z platform widokowych i kamiennych schodów, ale nie wolno wchodzić do wody.
To miejsce skrywa również bogatą historię – archeolodzy odkryli tu starożytne inskrypcje w języku messapijskim, pozostawione przez ludy zamieszkujące Apulię przed przybyciem Rzymian. Według legendy nazwa jaskini pochodzi od pięknej księżniczki, która uwielbiała kąpać się w jej wodach. Jej uroda była tak niezwykła, że poeci z całej okolicy przybywali tu, by ją podziwiać i komponować dla niej wiersze.
Jaskinia znajduje się niedaleko miasta Otranto, na terenie Parku Archeologicznego Roca Vecchia. Dojście do niej zajmuje kilka minut spacerem od parkingu, a przy okazji warto zwiedzić ruiny starożytnej osady i wież obronnych.
lecce
Lecce, uznawane jest za jedno z najpiękniejszych miast w południowych Włoszech. Z uwagi na swoje barokowe arcydzieła jest nazywane nawet „Florencją Południa”. Większość zabytków pochodzi z XVII i XVIII wieku. Miasto pełne jest monumentalnych kościołów, pałaców, fasad zdobionych bogatymi rzeźbami, a także przepięknych placów, rozrzuconych na dużej przestrzeni. Lecce stone – miejscowy wapień o ciepłym, żółtawym odcieniu – nadaje miastu charakterystycznej atmosfery. Nas miasto nie porwało. Może dlatego, że byliśmy wciąż pod wrażeniem pozostałych, imponujących atrakcji Apulii?
Będąc w okolicy warto wpaść do Lecce i wyrobić sobie własne zdanie. Jednym z najbardziej imponujących dzieł barokowej architektury w mieście jest Bazylika św. Krzyża. Jego fasada jest prawdziwym majstersztykiem, a wnętrze zachwyca wspaniałymi freskami i rzeźbami. Ciekawą atrakcją jest też amfiteatr rzymski, schowany w samym środku miasta. Choć może nie tak słynny jak Koloseum w Rzymie, amfiteatr w Lecce ma jednak swój niepowtarzalny urok. Został zbudowany w I wieku n.e. i pomieścił kiedyś aż 25 000 widzów. Godne odwiedzenia są też Piazza del Duomo, monumentalny plac, otoczony przez katedrę, pałac biskupi i dzwonnicę, a także pałace Zimbalo i Tesoro, będące przykładami eleganckiej, typowej dla tego miasta architektury.
ostuni
Do Ostuni trafiliśmy niejako po drodze. Miasteczko jest urokliwe i fotogeniczne, choć podobne do wielu innych na południu Włoch. Ostuni nazywane jest „Białym Miastem” z powodu charakterystycznego białego koloru domów. W przeszłości mieszkańcy malowali swoje domy na biało, by chronić je przed upałami, odbijając promienie słoneczne i utrzymując wnętrza w chłodzie. Miejscowość położona jest na wzgórzu, z którego rozpościera się malowniczy widok na okoliczne winnice i wzgórza.
Mając chwilę czasu warto zapuścić się w głąb labiryntu wąskich i krętych uliczek, białych domów i urokliwych placów, które zachowały swój średniowieczny charakter. Wszystkie atrakcje zamknięte są w obrębie niewielkiej starówki. Wspaniała Katedra Santa Maria Assunta, zbudowana w stylu romansko-gotyckim w XIII wieku, to jedno z najważniejszych dzieł architektury w Apulii. Jej piękna fasada z rzeźbami i gotyckimi detalami zachwyca licznych tu turystów. Warto wspiąć się na wieżę Ciello, jedną z historycznych wież obronnych, z której rozpościera się malowniczy widok na miasto i wybrzeże Adriatyku. Wycieczka będzie niepełna bez odwiedzenia bramy miejskiej „Porta Nova”, która była jednym z głównych wejść do miasta w średniowieczu.
alberobello
Alberobello było jednym z głównych powodów naszego przyjazdu do Apulii. Znane jest na całym wiecie dzięki swoim wyjątkowym budowlom – trulli. Te charakterystyczne, okrągłe domki z kamienia o stożkowatych dachach, pokrytych szaro-białym wapieniem, tworzą niemal baśniowy krajobraz. Trulli to tradycyjne budynki, porozrzucane po wielu miejscach w południowej części Włoch, ale Alberobello jest ich najbardziej znanym ośrodkiem. Ich charakterystyczna budowa opiera się na technice suchych murów, bez użycia zaprawy, co pozwalało na szybkie ich wznoszenie i demontaż. Według jednej z legend, trulli były budowane w tajemnicy, by uniknąć płacenia podatków na rzecz lokalnych władców. Możliwość szybkiego demontażu dachów sprawiała, że ich budowle nie były uznawane za stałe, a tym samym unikali opodatkowania. W Alberobello znajduje się około 1500 trulli, a część z nich została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dziś w wielu trulli w Alberobello mieszkają ludzie, ale także powstają hotele, restauracje i sklepy. Nocleg w trulli to niezwykłe doświadczenie. Często w takich trulli są kominki, ozdoby w stylu rustykalnym i pięknie zachowane wnętrza, które pozwalają poczuć wyjątkowy klimat tego miejsca.
grotte di castelana
Grotte di Castellana to największy kompleks jaskiniowy w regionie. Jaskinie zostały odkryte w 1938 roku przez włoskiego speleologa Franco Anelli. Choć wcześniej były znane lokalnym mieszkańcom, dopiero po ich odkryciu przez profesjonalnych badaczy stały się popularnym celem turystycznym. Jaskinie powstały około 90 milionów lat temu, w wyniku działania wody, która przez tysiące lat żłobiła wapienne skały, tworząc niezwykłe formacje. W wyniku różnych procesów erozyjnych dokonywanych przez podziemną rzekę powstawały wolne przestrzenie, które w efekcie ruchów górotwórczych zostały znacznie powiększone. Jaskinie ciągną się na przestrzeni ponad 3 km długości, a temperatura w nich wynosi średnio 16,5°C.
Jaskinia położona jest u bram Doliny Itria, nieopodal innych atrakcji turystycznych jak Alberobello czy Polignano a Mare. Podczas wycieczki można podziwiać różne formacje skalne. Wejście do groty to praktycznie wielka przepaść, a schody prowadzą 200 metrów w głąb ziemi. Grotta La Grave, mierząca 100 m długości, 50 m szerokości i 60 m głębokości, posiada w sklepieniu okno krasowe, przez które wpada światło, z widoczną na zewnątrz roślinnością. Efekt zapiera dech w piersiach. Z kolei pod koniec trasy dochodzi się do Grotta Bianca, która oczarowuje bielą alabastru. Zdobią ją bardzo białe i półprzezroczyste stalagmity.
polignano a mare
Polignano a Mare przyciąga tłumy turystów przepięknie położoną plażą Lama Monachile, ukrytą między wysokimi wapiennymi ścianami. Widok jest niczym z pocztówki. Na skalistym klifie, zaraz przy samej plaży położona jest maleńka starówka. To miejsce o wyjątkowym uroku, pełne wąskich uliczek, białych domów i zapierających dech w piersiach widoków. Polignano a Mare to także miasto poety Domenico Modugno, autora słynnej piosenki "Volare", którego pomnik dumnie stoi przy nadmorskiej promenadzie, zapraszając turystów do chwili refleksji nad rozpościerającym się przed nim morzem.
Spacerując po urokliwych uliczkach starego miasta, można odkryć ukryte tarasy widokowe, które oferują niesamowite panoramy na Adriatyk. Każdy zakątek tej miejscowości jest pełen atmosfery południowych Włoch – od maleńkich kawiarni serwujących doskonałą kawę, przez rodzinne trattorie oferujące świeże owoce morza, aż po urocze sklepiki z lokalnym rękodziełem. Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w Polignano jest Grotta Palazzese – restauracja mieszcząca się w naturalnej jaskini wykutej w skale, gdzie można delektować się kolacją przy świecach, słuchając szumu fal rozbijających się o klify.
bari